(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Mahabharata - कर्णपर्व


॥ श्रीः ॥
8.45. अध्यायः 045
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
कर्णं पराजित्य जिघांसोर्भीमस्य शल्येन हेतुकयहपूर्वकं निषेधनम्॥ 1 ॥


Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

सञ्जय उवाच। 8-45-0x(4957)(57152)
तानभिद्रवतो दृष्ट्वा पाण्डवांस्तावकं बलम्। 8-45-1(57153)
अन्तमद्य गमिष्यामि तस्य दुःखस्य पार्षत॥ 8-45-10(57162)
हन्तास्म्यद्य रणे कर्णं स वा मां निहनिष्यति।
सङ्ग्रामेऽद्य सुघोरेऽस्मिन्सत्यमेतद्ब्रवीमि वः॥ 8-45-11(57163)
राजानमद्य भवतां न्यासभूतं ददानि वै।
तस्य संरक्षणे सर्वे यतध्वं विगतज्वराः॥ 8-45-12(57164)
एवमुक्त्वा महाबाहुः प्रायादाधिरथिं प्रति।
सिंहनादेन महता सर्वाः सन्नादयन्दिशः॥ 8-45-13(57165)
दृष्ट्वा त्वरितमायान्तं भीमं युद्धाभिनन्दिनम्।
सूतपुत्रमथोवाच मद्राणामीश्वरो विभुः॥ 8-45-14(57166)
शल्य उवाच। 8-45-15x(4958)
पश्य कर्ण महाबाहुं सङ्क्रुद्धं पाण्डुनन्दनम्।
दीर्घकालार्जितं क्रोधं मोक्तुकामं त्वयि ध्रुवम्॥ 8-45-15(57167)
ईदृशं नास्य रूपं मे दृष्टपूर्वं कदाचन।
अभिमन्यौ हते कर्ण राक्षसे च घटोत्कचे॥ 8-45-16(57168)
त्रैलोक्यस्य समस्तस्य शक्तः क्रुद्धो निवारणे।
बिभर्ति सदृशं रूपं युगान्ताग्निसमप्रभम्॥ 8-45-17(57169)
सञ्जय उवाच। 8-45-18x(4959)
इति ब्रुवति राधेयं मद्राणामीश्वरे नृप।
अभ्यवर्तत वै कर्णं क्रोधदीप्ततो वृकोदरः॥ 8-45-18(57170)
अथागतं तु सम्प्रेक्ष्य भीमं युद्धाभिनन्दिनम्।
अब्रवीद्वचनं शल्यं राधेयः प्रहसन्निव॥ 8-45-19(57171)
यदुक्तं वचनं मेऽद्य त्वया मद्रजनेश्वर।
भीमसेनं प्रति विभो तत्सत्यं नात्र संशयः॥ 8-45-20(57172)
एष शूरश्च वीरश्च क्रोधनश्च वृकोदरः।
निरपेक्षः शरीरे च प्राणतश्च बलाधिकः॥ 8-45-21(57173)
अज्ञातवासं वसता विराटनगरे तदा।
द्रौपद्याः प्रियकामेन केवलं बाहुसंश्रयात्।
गूढभावं समाश्रित्य कीचकः सगणो हतः॥ 8-45-22(57174)
सोऽद्य सङ्ग्रामशिरसि सन्नद्वः क्रोधमूर्च्छितः।
किं करोद्यतदण्डेन मृत्युनापि व्रजेद्रणम्॥ 8-45-23(57175)
चिरकालाभिलषितो ममायं तु मनोरथः।
अर्जुनं समरे हन्यां मां वा हन्याद्वनञ्जयः॥ 8-45-24(57176)
स मे कदाचिदद्यैव भवेद्भीमसमागमात्॥ 8-45-25(57177)
निहते भीमसेने वा यदि वा विरथीकृते।
अभियास्यति मां पार्थस्तन्मे साधु भविष्यति।
अत्र यन्मन्यसे प्राप्तं तच्छीघ्रं सम्प्रधारय॥ 8-45-26(57178)
सञ्जय उवाच। 8-45-27x(4960)
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राधेयस्यामितौजसः।
उवाच वचनं शल्यः सूतपुत्रं तथागतम्॥ 8-45-27(57179)
अभियाहि महाबाहो भीमसेनं महाबलम्।
निरपेक्षश्च युध्यस्व शक्तिं स्वां सम्प्रदर्शयन्॥ 8-45-28(57180)
यस्ते कामोऽभिलषितश्चिरात्प्रभृति हृद्गततः।
स वै सम्पत्स्यते कर्ण सत्यमेतद्ब्रवीमि ते॥ 8-45-29(57181)
एवमुक्ते ततः कर्णः शल्यं पुनरभाषत।
हन्ताऽहमेनं संरब्धं मां वा हन्ता वृकोदरः॥ 8-45-30(57182)
एवमुक्त्वा महाराज राधेयो रथिनां वरः।
युद्धे मनः समाधाय याहि याहीत्यचोदयत्॥ 8-45-31(57183)
ततः प्रायाद्रथेनाशु शल्यस्तत्र विशाम्पते।
यत्र भीमो महेष्वासो व्यद्रावयत वाहिनीम्॥ 8-45-32(57184)
ततस्तूर्यनिनादश्च भेरीणां च महास्वनः।
उदतिष्ठच्च राजेन्द्र कर्णभीमसमागमे॥ 8-45-33(57185)
भीमसेनोऽथथ सङ्क्रुद्धस्तस्य सैन्यं दुरासदम्।
नाराचैर्विमलैस्तीक्ष्णैर्दिशः प्राद्रावयद्बली॥ 8-45-34(57186)
स सन्निपातस्ततुमुलो घोररूपो विशाम्पते।
आसीद्रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मृधे॥ 8-45-35(57187)
ततो मुहूर्ताद्राजेन्द्र नातिकृच्छ्राद्धसन्निव।
भीमसेनो महाबाहुः कर्णं प्रेप्सुरभिद्रवत्॥ 8-45-36(57188)
समापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कर्णो वैकर्तनो वृषा।
आजघान सुसङ्क्रुद्धो नाराचेन स्तनान्तरे।
पुनश्चैनममेयात्मा शरवर्षैरवाकिरत्॥ 8-45-37(57189)
स विद्वः सूतपुत्रेण च्छादयामास पत्रिभिः।
विव्याध निशितैः कर्णं नवभिर्नतपर्वभिः॥ 8-45-38(57190)
तस्य कर्णो धनुर्मध्ये द्विधा चिच्छेद पत्रिभिः॥ 8-45-39(57191)
अथैनं छिन्नधन्वानं प्रतत्यविध्यत्स्तनान्तरे।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन सर्वावरणभेदिना॥ 8-45-40(57192)
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय सूततपुत्रं वृकोदरः।
राजन्मर्मसु मर्मज्ञो विव्याध निशितैः शरैः।
ननाद बलवन्नादं कम्पयन्निव रोदसी॥ 8-45-41(57193)
ततं कर्णः पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत्।
मदोत्कटं वने दृप्ततमुल्काभिरिव कुञ्जरम्॥ 8-45-42(57194)
ततः सायकभिन्नाङ्गः पाण्डवः क्रोधमूर्च्छितः।
संरम्भामर्षताम्राक्षः सूतपुत्रवधेप्सया॥ 8-45-43(57195)
स कार्मुके महावेगं भारसाधनमुत्तमम्।
गिरीणामपि भेत्तारं सायकं समयोजयत्॥ 8-45-44(57196)
विकृष्य बलवच्चापमाकर्णादतिमारुतिः।
तं मुमोच महेष्वासः क्रुद्धः कर्णजिघांसया॥ 8-45-45(57197)
स विसृष्टो बलवता बाणो वज्राशनिस्वनः।
अदारयद्रणे कर्णं वज्रवेगो यथाऽचलम्॥ 8-45-46(57198)
स भीमसेनाभिहतः सूतपुत्रः कुरूद्वह।
निषसाद रथोपस्थे विसंज्ञः पृतनापतिः।
`रुधिरेणावसिक्ताङ्गो गतासुवदरिन्दमः॥ 8-45-47(57199)
एतस्मिन्नन्तरे दृष्ट्वा मद्रराजो वृकोदरम्।
जिघांसुं छेत्तुमायान्तं साधयन्निदमब्रवीत्॥ 8-45-48(57200)
भीमसेन महाबाहो यतत्तत्वां वक्ष्यामि तच्छृणु।
वचनं हेतुसम्पन्नं श्रुत्वा चैतत्तथा कुरु॥ 8-45-49(57201)
अर्जुनेन प्रतिज्ञातो वधः कर्णस्य शुष्मिणः।
तां तथा कुरु भद्रं ते प्रतिज्ञां सव्यसाचिनः॥ 8-45-50(57202)
भीमसेन उवाच। 8-45-51x(4961)
दृढव्रतत्वं पार्थस्य जानामि नृपसत्तम।
राज्ञस्तु धर्षणं पापः कृतवान्मम सन्निधौ॥ 8-45-51(57203)
ततः कोपाभिभूतेन शेषं न गणितं मया।
पतिते चापि राधेये न मे मन्युः शमं गतः)।
जिह्वोद्वरणमेवास्य प्राप्तकालं मतं मम॥ 8-45-52(57204)
अनेन सुनृशंसेन समवेतेषु राजसु।
अस्माकं शृण्वतां शल्य यानि वाक्यानि मातुल।
असहेयानि नीचानि बहूनि श्रावितानि भो॥ 8-45-53(57205)
नूनं चैतत्प्रतिज्ञातं दूरस्थस्यापि पार्थिव।
छेदनं चास्य जिह्वायास्तदैवाकाङ्क्षितं मया।
राज्ञस्तु प्रियकामेन कालोऽयं परिपालितः॥ 8-45-54(57206)
भवता तु यदुक्तोऽस्मि वाक्यं हेत्वर्थसंहितम्।
तद्गृहीतं महारात कटुकस्थमिवौषधम्॥ 8-45-55(57207)
हीनप्रतिज्ञो बीभत्सुर्न हि जीवेत कर्हिचित्।
अस्मिन्विनष्टे नष्टाः स्मः सर्व एव सकेशवाः॥ 8-45-56(57208)
अद्य चैव नृशंसात्मा पापः पापकृतां वरः।
गमिष्यतति परीभावं दृष्टमात्रः किरीटिना॥ 8-45-57(57209)
युधिष्ठिरस्य कोपेन पूर्वं दग्धो नृशंसकृत्।
त्वया संरक्षिततस्तत्वद्य मत्समीपादुपागतः॥ 8-45-58(57210)
सञ्जय उवाच।' 8-45-59x(4962)
एवं मद्राधिपः श्रुत्वा विसंज्ञं सूतनन्दनम्।
अपोवाह रथेनाजौ कर्णमाहवशोभिनम्॥ 8-45-59(57211)
पराजिते ततः कर्णे धार्तराष्ट्री महाचमूः।
व्यपायात्सर्वतो भग्ना हाहाभूता समन्ततः॥ ॥ 8-45-60(57212)

इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि सप्ततदशदिवसयुद्धे पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः॥ 45 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-45-59 ततो मद्राधिपो दृष्ट्वा इति झ.पाठः॥ 8-45-45 पञ्चत्वारिंशोऽध्यायः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.